Alcoa Fjarðaál

Umhverfi

Mannauður

Samfélag

Efnahagur og virðiskeðja

Samfélagsskýrsla 2018 Samfélagsskýrsla 2017 Samfélagsskýrsla 2016

SAMFÉLAGSMARKMIÐ – ÁRANGUR

2017
2018
Stefnt er að því að 80% af innkaupum á hreinsiefnum og almennum skrifstofuvörum séu umhverfisvottaðar.
Á árinu 2017 voru um 60% af inn­keyptum skrif­stofu­vörum umhverfis­vottaðar. 100% hreinsi­efna sem notuð eru á skrifstofusvæðum eru umhverfisvottuð.
Fyrirtækið hyggst í sam­starfi og sam­vinnu við rekstrar­aðila mötu­neytis, vinna að um­hverfis­vottun (Svans­merkingu) á starf­semi mötu­neyt­isins í álverinu.
Svansvottun var ekki inn­leidd á árinu, en í lok árs 2017 hófst vinna við undirbúning að innleiðingu í sam­starfi við rekstraraðila mötuneytis.
Birta ársreikning með hlut­deildar­aðferð, sem líkja má við sam­stæðu­reikning. Tilgangurinn er að bæta gegnsæi í fjármála­upplýsingum fyrirtækisins.
Ársreikningur var birtur með hlutdeildaraðferð, sem líkja má við samstæðureikning.
Stefnt er að því að 100% af rekstrar­vöru sem keypt er inn á skrif­stofur séu umhverfis­vottaður.
Stærstur hluti rekstrarvara fyrir skrifstofur er umhverfisvottaður eða 75%, og markmiðinu því ekki náð. Áfram verður unnið að því að skipta út þeim vörum sem ekki flokkast undir það.
Notkun á einnota drykkjar­málum verði alfarið hætt þar sem því er viðkomið og umhverfisvænni kostur valinn í stað plastglasa.
Dreifingu plastglasa hefur verið hætt á kaffistofum þar sem aðstæður leyfa að annað sé notað. Áfram verður unnið að því að útrýma notkun einnota drykkjarmála.
Að sett verði í samninga við stærstu birgja Alcoa Fjarðaáls ákvæði um mark­mið að lækkuðu kolefnisfótspori.
Stefnt er að því að þetta ákvæði verði komið inn í alla samninga við birgja árið 2020.

Megináhersla í samfélagsábyrgð Alcoa Fjarðaáls er að stuðla að upp­byggingu atvinnulífs á Austur­landi. Alcoa Fjarðaál býður út ýmsa stoð­þjónustu til annarra fyrir­tækja og gerir þeim þannig kleift að byggja upp starfsemi sína á svæðinu. Fyrir­­tækið hvetur við­skipta­vini, birgja og þjón­ustu­­aðila til aukinnar sam­­félags­­­legrar ábyrgðar og hyggst jafn­framt setja inn ný ákvæði þess efnis í frekara mæli í sam­starfs­samn­­inga. Alcoa Fjarðaál tekur tillit til umhverfis­stefnu birgja og þjónustu­aðila sem fyrirtækið á viðskipti við.

Lykiltölur

Útflutningsverðmæti Fjarðaáls á árinu 2018 voru tæpir 89 milljarðar króna og af þeim tekjum urðu um 36% eftir í landinu, eða um 31,5 milljarðar króna, í formi opinberra gjalda, launa og innkaupa frá innlendum birgjum á vöru og þjónustu. Launagreiðslur ásamt launatengdum gjöldum numu tæpum 7 milljörðum íslenskra króna.

Alcoa skilar verðmætum til samfélagsins með ýmsum hætti, meðal annars í formi skattgreiðslna en félagið greiddi 1 milljarð króna í skatta og opinber gjöld5 á Íslandi árið 2018. Fjárfesting Alcoa Fjarðaáls var ein sú mesta sem um getur í Íslandssögunni en hún nam um 230 milljörðum króna.

Tafla 12

Lykiltölur – Upphæðir eru í milljörðum króna á gengi hvers árs 2016 2017 2018
Launagreiðslur og launatengd gjöld, þar með tryggingagjöld 5,9 6,6 6,7
Samtals greiðslur Fjarðaáls til íslenskra aðila 27,5 29,1 31,5
Brúttó útflutningur milljarðar ISK 71,2 81,2 88,6
Hlutfall innlendra innkaupa af heildartekjum félagsins 39% 36% 36%
Samtals opinber gjöld 1,0 1,0 1,0
Meðallaun starfsmanna í milljónum kr. á ári 8,6 8,7 8,8

Til að styrkja samkeppnishæfni fyrirtækisins og til að mæta aðstæðum um hækkun launakostnaðar á Íslandi, er unnið að stöðugum umbótum til að bæta framleiðni. Á árinu 2018 voru vinnustundir unnar samtals 1,16 milljónir samanborið við 1,19 milljónir árið 2017.

Fjármögnun fyrirtækisins

Árið 2003 var undirritaður fjárfestingarsamningur milli ríkisstjórnar Íslands og Alcoa. Samningurinn byggir á lögum 12/2003 um heimild til samninga um álverksmiðju í Reyðar­firði sem samþykkt voru frá Alþingi 11. mars það ár. Samningurinn er opinber og öllum aðgengilegur á vef Alþingis. Fjarðaál hefur alla tíð starfað í samræmi við fjárfestingarsamninginn og almenn lög sem gilda í landinu.

Í lok árs 2018 var fjármögnun Alcoa á Íslandi endurskoðuð af móðurfélaginu. Eigið fé fyrirtækisins var aukið um 1.169 milljónir dollara og var það nýtt til að greiða niður skuld Alcoa á Íslandi við móðurfélagið um samsvarandi upphæð.

Þróun skuldar við móðurfélagið, vaxtagreiðslur og EBITDA

Þróun vaxta á lánum fjarðaáls við móðurfélagið

Breytingin er stórt skref í að lækka skuldir félagsins á Íslandi við móðurfélagið. Fjármagnsgjöld eða vextir af lánum hafa áhrif á afkomu fyrirtækisins og þar með á getu þess til að greiða tekjuskatt. Fleiri þættir hafa þó áhrif á þetta s.s. markaðs­aðstæður, tekjur og kostnaður fyrir­tækisins og svo afskriftir og uppsafnað tap:

Fjárfesting Alcoa í Fjarðaáli var ein sú mesta sem um getur í Íslandssögunni eða um 230 milljarðar íslenskar krónur. Það er eðli fjárfestingar af slíkri stærðargráðu að hagnaður af starfsemi fyrstu árin verður ekki mikill, ef nokkur, vegna mikilla afskrifta og hás fjármagnskostnaðar og hefur því áhrif á hvenær fyrirtækið byrjar að greiða tekjuskatt.

Fjármagnsliðir, svo sem vextir af lánum, hafa áhrif á afkomu og þar með skattgreiðslur fyrirtækja. Fjármögnunin vegna álversins við Reyðarfjörð kom frá móðurfélaginu. Vextirnir sem Alcoa á Íslandi hefur greitt af þessum lánum hafa ávallt verið samkeppnishæfir og vel það við vexti sem þekkjast á íslenska fjármálamarkaðinum. Samkvæmt fjárfestingarsamningi Alcoa við íslenska ríkið eru allir lánavextir félagsins frádáttarbærir frá skatti. Þar sem eigið fé fyrirtækisins hefur nú aukist getur það greitt hraðar niður skuldir sínar við móðurfélagið. Því ætti Alcoa á Íslandi að geta greitt tekjuskatt hér á landi fyrr en ella. Það verður þó áfram háð afkomu fyrirtækisins.

Uppsafnað skattalegt tap hefur einnig áhrif á skattgreiðslur. Á upphafsárum starfseminnar var þetta tap mikið á sama tíma og kostnaður var hár og tekjur litlar sem engar. Hluti af þessu skattalega tapi hefur verið afskrifað en fyrirtækið mun halda áfram að nýta það sem eftir stendur eða safnast upp af skatta­lega tapi í samræmi við lög og reglugerðir.

Alcoa á Íslandi hefur mikil og jákvæð áhrif á íslenskan efnahag með öflun gjaldeyristekna, innkaupum á innlendri vöru og þjónustu, greiðslu skatta og opinberra gjalda, sköpun fjölmargra vel launaðra starfa og almennum og víðtækum stuðningi við samfélagið á Austurlandi. Afkoma fyrirtækisins mun ráða því hvenær það mun greiða tekjuskatt hér á landi og því er ekki hægt að tiltaka þann tímapunkt. Með batnandi afkomu mun fyrirtækið væntanlega skipa sér ofarlega á lista tekjuskattsgreiðenda á Íslandi þegar fram líða stundir.

Nánar um fjármögnun fyrirtækisins

Samstarf við birgja

Alcoa leggur áherslu á að stunda viðskipti á siðferðilegan og samfélagsvænan hátt í anda sjálfbærrar þróunar og hefur sömu væntingar til þeirra fyrirtækja sem skipt er við. Til að tryggja að þessari grundvallarreglu sé fylgt eftir er fyrirtækið félagi í TRACE eftirlitskerfinu, sem rekið er af TRACE International. TRACE nýtir skilvirkar aðferðir til að framkvæma áreiðanleikakönnun til grunnviðmiðunar á kerfisbundinn hátt með því að safna upplýsingum frá fyrirtækjum um allan heim. TRACE ber þær upplýsingar saman við válista sem stjórnvöld ýmissa landa og alþjóðastofnanir hafa komið sér upp. Gerð er krafa um að erlendir birgjar séu skráðir í þetta kerfi. Ekki hafa komið upp athugasemdir vegna birgja Fjarðaáls.

Alcoa leggur áherslu á að stunda viðskipti á siðferðilegan og samfélagsvænan hátt í anda sjálfbærrar þróunar.

Alcoa hefur einnig valið fyrirtækið EcoVadis CSR til samtarfs. EcoVadis er sérhæft á sviði samfélagslegrar ábyrgðar fyrirtækja og hefur innleitt rafræn kerfi til að auka gegnsæi, staðla skýrslugerð og auðvelda frammistöðuprófun og ferlaumbætur sem draga úr vinnu­álagi vegna samfélagslegrar ábyrgðar fyrirtækja með því að gera þeim kleift að deila stigaspjaldi sínu með viðskiptavinum sínum.

Sérstakur forvalsgrunnur er notaður við val á birgjum sem vinna innan lóðar Alcoa Fjarðaáls, en nýjir birgjar þurfa að svara spurningum samkvæmt birgjastaðli Alcoa. Á þeim forsendum er tekin ákvörðun hvort birgjar teljast hæfir til samstarfs. Lögð er áhersla á fylgni við gildandi lög og reglugerðir og ábyrgð í umhverfis-, heilsu- og öryggismálum. Einnig er gerð krafa um að umsækjendur svari spurningum varðandi spillingu og að vinnuréttindi starfsfólks séu virt. Alcoa Fjarðaál hefur þurft að hafna tveimur innlendum birgjum frá upphafi, sem ekki uppfylltu þær kröfur sem gerðar eru. Þær koma m.a. inn á öryggisþætti, líkt og slysatíðni og öryggismenningu.

Krafa er gerð um að fyrirtæki sem vinna fyrir Alcoa Fjarðaál uppfylli ákvæði kjarasamnings við stéttarfélög og gildir það jafnt um verktaka sem og þeirra undirverktaka. Einstaklingar verða að hafa náð 18 ára aldri til að fá að vinna á svæðinu.

Fyrirtækið á í reglubundnum samskiptum við birgja og hvetur þá til góðra verka í samfélags- og um­hverfismálum og veitir leiðsögn ef svo ber undir. Jafnframt hvetur fyrirtækið starfsmenn birgja og verktaka að taka þátt í sjálf­boða­liða­­verk­efnum á vegum fyrirtækisins.

Nánar um samstarf við birgja

Innkaupanet

Alcoa Fjarðaál er einn stofnfélaga Innkaupanets sem stofnað var árið 2014 í samvinnu við Umhverfisstofnun. Leitast er við að lágmarka umhverfisáhrif frá innkaupum ár frá ári í gegnum vistvæn innkaup og gera árangur þeirra sýnilegan. Stuðst er við umhverfismerkingar og -vottanir í innkaupum á vöru og þjónustu er koma að rekstri fyrirtækisins. Má m.a. nefna að fyrirtæki sem sinnir ræstingum á svæðinu er Svansvottað og aðeins er notast við Svansvottaðar prentsmiðjur til að prenta útgefið efni fyrirtækisins.

Næsti kafli

Fyrri kafli